Zrozumieć hormony, cz 6. – Progesteron

Progesteron jest głównie kojarzony z zajściem w ciążę i jej utrzymaniem. To prawda, pełni w tym istotną rolę, jednak okazuje się, że ten hormon także wpływa na pracę naszego mózgu oraz na praktycznie cały metabolizm! Przeczytaj artykuł i zobacz, jakie są naturalne sposoby na wyrównanie jego poziomu, gdy masz z tym problem.

Progesteron należy do grupy hormonów sterydowych i jest wydzielany przez korę nadnerczy, jądra, jajniki oraz mózg. Progesteron jest prekursorem aldosteronu, a po konwersji do 17-hydroksyprogesteronu jest także prekursorem kortyzolu i androstendionu. Z kolei androstendion może być przekształcony do testosteronu i estrogenów.

Funkcje progesteronu

    • wspomaga przy implantacji zarodka w macicy, a następnie utrzymuje ciążę,
    • ma działanie przeciwzapalne1,
    • reguluje ciśnienie krwi,
    • dba o zdrowe kości,
    • zmniejsza stany depresyjne (zwiększa wydzielanie serotoniny, co poprawia nastrój),
    • zmniejsza PMS,
    • polepsza jakość skóry,
    • poprawia pamięć i koncentrację,
    • wraz z pregnenolonem i DHEA należy do grupy neurosteroidów, które wspomagają pracę mózgu – polepszają pamięć i zdolności kognitywne,
    • podwyższa temperaturę w trakcie owulacji,
    • zmniejsza skurcze i rozluźnia mięśnie gładkie,
    • reguluje odpowiedź immunologiczną organizmu,
    • zmniejsza aktywność pęcherzyka żółciowego,
    • wpływa na gospodarkę cynku i miedzi,
    • normalizuje poziom tlenu w komórkach,
    • wspomaga pracę tarczycy,
    • reguluje działanie estrogenów, czym może zapobiegać rozwojowi nowotworów.

    Jak widać progesteron pełni mnóstwo funkcji, dlatego tak niezwykle ważne jest, aby jego poziom był odpowiedni.

    Progesteron i płodność

    Progesteron jest niezbędny, aby zaszła owulacja, dlatego tak znacząco wpływa na płodność. U kobiet ten hormon przede wszystkim przygotowuje macicę do zagnieżdżenia się zarodka. Dochodzi wtedy do proteinazy ściany pęcherzyka Graafa (czyli po prostu rozkładu białek na aminokwasy i peptydy). Ten proces umożliwia uwolnienie komórki jajowej, a następnie implantację zarodka w macicy. Jeżeli do zapłodnienia nie nie dojdzie, progesteron hamuje rozrost błony śluzowej macicy (endometrium) i spada jego poziom, co w efekcie doprowadza do miesiączki.

    Progesteron a ciąża

    Wydzielanie progesteronu wzrasta znacznie w okresie ciąży, ponieważ jest odpowiedzialny za jej podtrzymanie i dalszy przebieg. W momencie zajścia w ciążę, progesteron jest wydzielany najpierw przez ciało żółte, a potem (około 14 tygodnia ciąży) zaczyna go wytwarzać także łożysko.

    W trakcie ciąży, progesteron wraz z prolaktyną i estrogenami, powiększa gruczoły mleczne i stymuluje piersi do produkcji mleka. Jest także odpowiedzialny za hamowanie odpowiedzi układu odpornościowego matki na antygeny płodu. Pobudza również błonę śluzową jajowodów i macicy do wydzielania substancji odżywczych. Zapobiega skurczom i przedwczesnemu porodowi.

    Stężenie progesteronu wzrasta stopniowo w trakcie trwania ciąży. W III trymestrze wytwarzane jest około 250-350mg progesteronu na dobę. Niestety, zbyt duże stężenie progesteronu w organizmie może powodować obrzęki lub sprzyjać powstawaniu żylaków.

    Progesteron u mężczyzn

    Ilość progesteronu u mężczyzn jest znacznie mniejsza niż u kobiet, jednak to nie znaczy, że panowie go nie potrzebują. Progesteron u mężczyzny przede wszystkim odpowiada za regulację wydzielania testosteronu i estrogenów.

    Niektóre badania wykazują, że mężczyźni z niskim poziomem progesteronu są bardziej narażeni na problemy z wagą2.

    Odpowiedni poziom progesteronu u mężczyzn zapobiega osteoporozie, a także rakowi prostaty.

    Jak zbadać poziom progesteronu?

    Badanie wykonujemy z krwi. Jakie są odpowiednie stężenia hormonu dla kobiet i mężczyzn?

    KOBIETY

    5-9 lat – 0.6 ng/mL

    10-13 lat – 10.2 ng/mL

    14-17 lat – 11.9 ng/mL

    Wczesna faza folikularna – 0.6 ng/mL

    Późna faza folikularna – 14.5 ng/mL

    Faza lutealna – 31.4 ng/mL

    Po menopauzie – 0.2 ng/mL

    MĘŻCZYŹNI

    5-9 lat – 0.7 ng/mL

    10-13 lat – 1.2 ng/mL

    14-17 lat – < 0.8 ng/mL

    18-29 lat – 0.3 ng/mL

    powyżej 30 r.ż – 0.2 ng/mL3

    Oczywiście są to orientacyjne wyniki, niektórzy mogą się czuć lepiej przy trochę innych zakresach, jednak jeśli mamy objawy zbyt wysokiego lub zbyt niskiego progesteronu, a wyniki odbiegają od norm – wtedy są to liczby, do których dążymy i sprawdzamy, czy jest lepsze samopoczucie.

    Przyczyny i skutki zbyt wysokiego poziomu progesteronu

    Do przyczyn zbyt wysokiego poziomu progesteronu zaliczamy:

    • zbyt dużą aktywność nadnerczy,
    • suplementację progesteronem lub pregnenolonem,
    • tabletki antykoncepcyjne zawierające progestageny,
    • inhibitory metabolizmu progesteronu (glikokortykosteroidy, Ketokonazol – lek przeciwgrzybiczny, dym papierosowy, Cymetydyna – lek hamujący wydzielanie kwasu żołądkowego).

     

  • Jakie są skutki zbyt wysokiego poziomu progesteronu?
    • torbiele jajników, nowotwory jajników lub jąder,
    • guzy nadnerczy,
    • wrodzony przerost nadnerczy.

     

    Jak obniżyć poziom progesteronu?

    • Praca nad stresem i wsparcie nadnerczy (więcej o tym w artykule o kortyzolu),
    • eliminacja inhibitorów metabolizmu progesteronu,
    • zmniejszenie dawki hormonu, jeśli jest suplementacja,
    • suplementacja DIM.

     

    Przyczyny i skutki zbyt niskiego poziomu progesteronu

    Do przyczyn zbyt niskiego poziomu progesteronu zaliczamy:

    • przewlekły stres lub infekcje,
    • menopauzę,
    • niewydolność jajników,
    • histerektomię całkowitą z usunięciem jajników i jajowodów,
    • niektóre leki mogą obniżać poziom progesteronu, np. Ampicylina.

     

  • Skutki niedoboru progesteronu:
    • brak owulacji i problemy z płodnością,
    • gdy doszło do zapłodnienia: ciąża pozamaciczna, poronienie,
    • nieregularne miesiączki lub ich brak,
    • depresja, pogorszenie pracy mózgu,
    • problemy z tarczycą,
    • zwiększone ryzyko zachorowania na osteoporozę.

     

    Jak podwyższyć poziom progesteronu?

    • praca nad stresem i wsparcie nadnerczy,
    • jeśli jest stan zapalny, należy zaadresować jego przyczynę i wyeliminować,
    • suplementacja Niepokalankiem,
    • terapia naturalnym progesteronem (hormon bioidentyczny).

     

    Progesteron w kremie – co warto wiedzieć?

    Jest kilka rzeczy, o których warto wiedzieć, gdy decydujemy się na terapię naturalnym progesteronem:

    1. Staraj się dokładnie odmierzać dawkę. Najlepsze miejsca do aplikacji kremu to twarz, kark, przedramiona, klatka piersiowa oraz dłonie i stopy.
    2. Gdy mamy przewagę estrogenową, początkowo użycie progesteronu może pogorszyć objawy, jednak ten efekt powinien minąć.
    3. Ciągły stres może wpłynąć na to, że suplementacja progesteronem nie przyniesie efektu. Dlaczego? W przewlekłym stresie stale wydziela się kortyzol, a on konkuruje z progesteronem o receptory w naszym organizmie.
    4. Podziel swoją dzienną dawkę na dwie i przyjmuj rano i wieczorem.
    5. Kiedy chcesz zakończyć suplementację, schodź stopniowo z dawki.
    6. Przeciwwskazania do stosowania kremu: Pemfigoid ciężarnych – rzadka choroba autoimmunologiczna skóry, występująca u kobiet w ciąży), żółtaczka w ciąży, zapalenia wątroby, zespół Rotora (nadmiar bilirubiny sprzężonej), zespół Dubina-Johnsona, niewyjaśnione, obfite krwawienia z dróg rodnych.

    Źródła:

    1 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4117574/

    2 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16718630

    3 Gardner DG SD. Appendix: Normal Hormone Reference Ranges. Gardner DG SD, editor. Greenspan’s Basic & Clinical Endocrinology. 9th ed. New York: McGraw-Hill; 2011

    https://www.healthline.com/health/serum-progesterone#NormalResults3

    https://medlineplus.gov/ency/article/003714.htm

    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15669543

    Kleine – Gunk B., Hormony kobiety, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011.